معرفی كامل رشته شیمی

معرفی رشته شیمی در مقطع کارشناسی ارشد

تاریخ پیدایش دانش شیمی را شاید بتوان با پیدایش انسان بر کره زمین همزمان دانست. تاریخ، پر از افسانه‌های کیمیاگری و کیمیاگران و رؤیاهای انسان در رسیدن به غیرممکن‌ها بوده است. تردیدی نیست که دنیای امروز تا حد قابل ملاحظه‌ای بر اثر فعالیت‌های شیمیدان‌ها شکل گرفته است. بدون توسعه شیمی و صنایع شیمیایی در هر کشوری، صنایع آن کشور چهره‌ای ناقص خواهد داشت. شیمی، دانش مولکول‌ها، اتم‌ها و پیوندهاست. دانشی که می‌تواند خواص ماده، چگونگی تغییرات و شیوه تولید آن‌ها را بررسی کند. این دانش، زیربنای بسیاری از علوم دیگر زیستی و صنعتی است. یک شیمیدان با موادی سروکار دارد که هریک دارای خواص گوناگونی است. آشنایی با این مواد و خواص آنها در یک مجموعه دانشگاهی به عنوان رشته شیمی جای می‌گیرد.

 

گرایش‌ها و ابعاد مختلف این رشته در کارشناسی ارشد

رشته شیمی در مقطع کارشناسی ارشد دارای گرایش‌های شیمی آلی، شیمی تجزیه، شیمی معدنی، شیمی فیزیک، شیمی کاربردی، نانو شیمی و فیتو شیمی است.

 

آشنایی با گرایش‌های این رشته در کارشناسی ارشد

 

* شیمی آلی

واژه ” آلی” باقیمانده از روزگاری است که ترکیبهای شیمیایی را، بسته به این که از چه محلی منشاء گرفته باشند، به دو طبقه غیر آلی و آلی تقسیم می‌کردند. ترکیبهای غیر آلی، ترکیبهایی بودند که از مواد معدنی بدست می‌آمدند. ترکیبات آلی، ترکیبهایی بودند که از منابع گیاهی یا حیوانی، یعنی از مواد تولید شده به وسیله ارگانیسمهای زنده بدست می‌آمدند. اما با سنتز اوره از مواد معدنی که یک ترکیب آلی است این طبقه بندی صرفا برای آسانی کار می باشد. شیمی آلی شیمی ترکیبات کربن است که وسیع ترین طیف ترکیبات را دارد.

 

* شیمی تجزیه

شیمی تجزیه شامل جداسازی، شناسایی و تعیین مقدار نسبی اجزای سازنده یک نمونه از ماده است. شیمی تجزیه نقشی حیاتی را در توسعه علوم مختلف به عهده دارد، لذا ابداع فنون جدید تجزیه و بسط و تکامل روشهای تجزیه شیمیایی موجود، آنقدر سریع و گسترده است که اندکی درنگ در تعقیب رویدادهای تازه سبب بوجود آمدن فاصله‌های بسیار زیاد علمی خواهد شد. نقش این فنون در فعالیتهای تولیدی روز به روز گسترده‌تر و پردامنه‌تر می‌گردد. امروزه، کنترل کیفیت محصولات صنعتی و غیر صنعتی، جایگاه ویژه‌ای دارد که اساس این کنترل کیفیت را تجزیه‌های شیمیایی انجام شده به کمک روشهای مختلف تجزیه‌ای تشکیل می‌دهد.

 

* شیمی فیزیک

شیمی فیزیک بخشی از علم شیمی است که در آن، از اصول و قوانین فیزیکی، برای حل مسائل شیمیایی استفاده می‌شود. به عبارت دیگر، هدف از شیمی فیزیک، فراگیری اصول نظری فیزیک در توجیه پدیده‌های شیمیایی است. برای آشنایی بیشتر با علم شیمی فیزیک، باید با زیر مجموعه‌های این علم آشنا شویم و اهداف این علم را در دل این زیر مجموعه‌ها بیابیم.

 

* شیمی معدنی

شاخه بزرگی از علم شیمی است که بطور کلی شامل بررسی ، تحلیل و تفسیر نظریه‌های خواص و واکنشهای تمام عناصر و ترکیبات آنها به غیر از ترکیبات آلی می باشد.به عبارت دیگر می‌توان چنین اظهار نظر کرد که شیمی معدنی کلیه موادی را که از جمله ترکیبات کربن نباشند، به استثنای اکسیدهای کربن و دی‌سولفید کربن دربرمی‌گیرد.

 

* نانو شیمی

برای شروع بهتر است تعریفی عام از علم فناوری نانو داشته باشیم. این فناوری پدیده هزاره سوم می باشد و ورود به این عرصه اجتناب ناپذیر است. در واقع این زمینه را نمی توان به عنوان رشته جدیدی معرفی کرد بلکه رویکردی جدید به کلیه علوم و فنون موجود در مقیاس نانو است. اگر از دیدگاه شیمی و مهندسی شیمی به فناوری نانو نگریسته شود، می توان گفت رشته نانو شیمی تقریباً در تمامی علوم و فنون به کار می رود. به عبارت دیگر در زمینه های مختلفی از جمله سوخت، پلیمر، رنگ، ساخت و ساز، پوشاک، دارو، غذا و به طور کلی هر آنچه که به شیمی و مهندسی شیمی مر بوط می شود، می توان از مزایای این فناوری بهره جست.

 

* فیتوشیمی

فیتوشیمی دانش بررسی و مطالعه ترکیبات شیمیایی گیاهی است. به بیان دیگرمی توان گفت شاخه ای از علم شیمی است که موضوع آن، مطالعه ترکیبات شیمیایی گیاهان است. از جمله این ترکیبات، متابولیت های ثانویه گیاهی است. در مفهومی اختصاصی تر، فیتوشیمی با شیمی گیاهان دارویی مرتبط است و در طول قرون متمادی بسیاری از ترکیبات گیاهی نقشی اساسی درصنایع داروسازی داشته اند. تکنیک های رایج دراین علم عبارتند از: استخراج و جدا سازی، تغلیظ، آنالیز و تکنیک های کروماتوگرافی و الکتروفورزکه در نهایت شناخت فرمولهای دقیق ساختاری و مسیرهای بیوسنتزی را امکان پذیر می سازد. شواهد فیتوشیمیایی از جمله شواهد و صفات مورد استفاده در طبقه بندی های فیلوژنتیکی هستند، به گونه ای که در گونه های دارای قرابت و خویشاوندی با یکدیگر، ترکیبات مشابهی یافت می شود اما همیشه نیز این گونه نیست.

 

گرایش‌های این رشته در کارشناسی

 

* رشته شیمی گرایش محض

در رشته شیمی با گرایش شیمی محض در یک دوره ۳ ساله مشترک با گرایش شیمی کاربردی اصول اولیه شیمی مورد بررسی قرار می گیرد و بعد از دروس تخصصی در زمینه مربوطه ارائه می گردد که این دروس بیشتر جنبه ی تئوری دارند.پس کارشناسان شیمی محض بیشتر از معلومات نظری برخوردارند تا توانایی های آزمایشگاهی، به همین دلیل نیز حوزه فعالیت آتی آنها بیشتر در مراکز تدریس است.وامکان ادامه ی تحصیل برای آنها بیشتر است در این رشته امکان ادامه تحصیل در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا نیز می باشد فارغ التحصیلان می توانند به دو صورت، کار کنند یا تئوری یا عملی؛ که معمولاً فارغ التحصیلان در تئوری جذب آموزش و پرورش می شوند و در عملی هم جذب صنعت می شوند به عنوان مثال صنایع دارویی که دانشجو باید اطلاعات تئوری بالایی در سنتز شیمی را داشته باشد.

دانشجویان رشته شیمی مجاز به گذراندن ۸ نیم سال تحصیلی می باشند که بعد از آن به اخذ مدرک کارشناسی نایل می شوند. این دروس در غالب دروس عمومی، اختصاصی و پایه است.

 

* رشته شیمی گرایش کاربردی

دانشجویان این رشته از نگاه صنعتی و کاربردی به شیمی نگاه کرده و وظیفه انتقال یافته های جدید در عرضه شیمی به صنعت و تکنولوژی را به عهده دارند و در طراحی واحدهای مختلف و پی ریزی منابع بسیار عظیم معدنی و گاز و نفت نقش دارد. ما احتیاج به دانش آموختگانی داریم که بتوانیم از این منابع بزرگ علمی در جهت رفاه و امنیت کشور استفاده کنیم. کسانی که در این رشته فعالیت می کنند باید از نظر ریاضیات، فیزیک و شیمی اطلاعات بالایی داشته باشند. شیمی کاربردی حد فاصل بین شیمی محض و رشته های مهندسی شیمی است که فارغ التحصیلان می توانند در صنایع مختلف شیمیایی مانند چرم، رنگ، پلیمر و صنایع داروسازی مشغول به کار شوند و طبیعی است هرچه کشوری، پیشرفته تر باشد نیاز به این دانشجویان و فارغ التحصیلان بیشتر است.

 

* رشته دبیری شیمی

برای تامین نیاز آموزش و پرورش به کارشناسان شیمی که وظیفه ی تدریس شیمی را در دبیرستان عهده دار شوند این رشته پایه گزاری شده. در این رشته دانشجو همان واحد هایی که برای شیمی محض ارائه می شود به همراه دروس تربیتی ویژه آموزش و پرورش را پشت سر خواهد گذاشت. امکان ادامه تحصیل تا مقطع دکتری با موافقت آموزش پرورش و کسب شرایط علمی میسر می باشد. دستگاههایی مانند وزارت آموزش و پرورش، صنایع سنگین، علوم و تحقیقات و فن آوری و نفت، صنایع و معادن از جمله بخشهایی هستند که قادر به جذب فارغ التحصیلان رشته شیمی هستند. به دلیل گستردگی این رشته نسبت به سایر رشته ها، استخدام ادواری آن بیشتر است، چون بیشتر با سایر صنایع در ارتباط است.

 

زمینه‌های اشتغال

 

* بازار کار رشته شیمی

شیمی از جمله معدود رشته‌هایی است که فارغ‌التحصیل آن می‌تواند همیشه مشغول به کار باشد. چون هر کارخانه‌ای که دایر شود، در بخش کنترل کیفیت کالاهای ساخته شده نیاز به یک شیمی‌دان دارد. در تمام صنایع نیز احتیاج به فارغ‌التحصیلان شیمی داریم تا مواد اولیه را با توجه به استانداردهای جهانی بررسی کرده و رد یا قبول کنند. در مقطع لیسانس شیمی دارای دو گرایش محض و کاربردی است. فارغ‌التحصیل شیمی محض در شروع یک فعالیت صنعتی نقش دارد چرا که او راهکارهای تئوریک ساخت یک ماده را ارائه می‌دهد و سپس یک فارغ‌التحصیل شیمی کاربردی و یا مهندس شیمی طراحی نیمه صنعتی ماده مورد نظر را ارائه می‌دهد.

 

* موارد جذب فارغ التحصیلان رشته شیمی

- طرح، نظارت و اجرای طرح‌های تحقیقاتی کوچک و بزرگ شیمیایی در سطوح مختلف کاربردی و علمی محض، در دانشگاه‌ها، کارخانجات و مراکز تحقیقاتی، به منظور ارتقای کمی و کیفی محصولات مورد نیاز جامعه.

- مسوولیت و ارائه خدمات در آزمایشگاه‌های کنترل کیفی، پیگیری و ارائه معیارهای استاندارد به منظور افزایش کمیت و کیفیت محصولات تولیدی و همچنین مواد مصرفی کارخانه‌ها و صنایع.

- ارائه خدمات آموزشی در سطح دانشگاهها وعهده‌دار شدن مسوولیت هدایت آزمایشگاه‌ها، دبیرستانها و موسسات آموزشی.

- ارائه طرح‌های پژوهشی به منظور استفاده از منابع اولیه ارزنده موجود در جامعه در جهت افزایش بهره‌وری از آن‌ها و جلوگیری از صادرات بی‌رویه مواد اولیه ارزشمند و تبدیل آن‌ها به محصولات واسطه‌ای که ارزش اقتصادی بالاتری دارند.

- ارائه خدمات در کارخانجات پتروشیمی، پلاستیک، لاستیک، رنگ و رزین، الیاف، صنایع غذایی، صنایع دارویی، بهداشتی و شوینده‌ها . آمادگی برای ادامه تحصیلات در مقاطع بالاتر برای تامین کادر علمی دانشگاه‌ها و سایر مراکز علمی. کمک به توسعه صنایع دستی که در سطح گسترده‌ای در جامعه پراکنده هستند؛ از جمله ساخت رنگ‌های بهتر و متنوع‌تر، بخصوص استفاده از رنگ‌های طبیعی موجود در صنعت فرش.

- چرم‌سازی

- موادغذایی

علاوه بر موارد فوق یک شیمیست می‌تواند با کمترین امکانات کارگاه کوچکی دایر کرده و بعضی از مواد مورد نیاز جامعه را تولید کند. دوره کارشناسی ارشد شیمی دوره‌ای با گرایش‌های تخصصی در شش گرایش (شیمی آلی، شیمی تجزیه، شیمی معدنی، شیمی فیزیک، شیمی کاربردی و فیتوشیمی) است.

 

* شیمی آلی

زمینه‌ای است که از دیدگاه تکنولوژی اهمیتی فوق‌العاده دارد. شیمی آلی شیمی رنگ و دارو، کاغذ و مرکب، رنگینه‌ها و پلاستیک‌ها، بنزین و لاستیک چرخ است. شیمی آلی، شیمی غذایی است که می‌خوریم و لباسی است که می‌پوشیم. از جمله فرصت‌های شغلی ممکن می توان برای افراد متخصص در این گرایش می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

سنتز ترکیبات آلی: کار درمراکز داروسازی و کمک به سنتز دارو ومواد آرایشی بهداشتی.

طیف سنجی آلی: کار در آزمایشگاه‌های شناسایی مواد شیمیایی کنترل کیفی.

صنایع شیمی آلی و پلیمر: ارتباط تنگاتنگی بین شیمی آلی و شیمی پلیمر وجود دارد. سنتز پلیمرهای جدید، اصلاح ساختار پلیمرها به منظور بهبود خواص آن‌ها و ایجاد خواص جدید برای کاربردهای خاص می‌تواند انگیزه‌ای برای کارخانجات و مراکز علمی برای استفاده از یک کارشناس ارشد شیمی آلی باشد.

سینتیک و مکانیزم واکنشهای آلی: بسیاری از صنایع فعال شیمی مخصوصا بخش‌های درگیر با پتروشیمی و نفت شاخه‌ای از شیمی آلی هستند که با بررسی مکانیسم واکنش‌ها و سنتیک آن‌ها می‌توان اطلاعات ارزشمندی بدست آورد و برای ساخت کاتالیزورهای جدید و افزایش سرعت واکنش‌ها و نیز افزایش راندمان تولید از آن‌ها استفاده کرد که اینهه همه از تخصص‌های یک شیمی‌دان آلی است.

بیوشیمی: بیوشیمی بررسی شیمی سیستم‌های زیستی است. که ارتباط تنگاتنگی بین آن و شیمی آلی برقرار است. یکی دیگر از مراکز جذب شیمی دان آلی می تواند این مراکز باشد.

 

* شیمی معدنی

فارغ التحصیلان رشته شیمی معدنی در مراکز علمی و پژوهشی می توانند به بررسی

- کاتالیزورها

- شیمی آلی– فلزی

- صنایع معدنی

- مطالعات الکتروشیمیایی کمپلکس های معدنی

- نانو ذرات بپردازند و نیز در صنایع مختلفی مانند استخراج مواد شیمیایی از منابع معدنی تولید انواع مواد شوینده ضدعفونی کننده پاک کننده و … مشغول به کار شوند.

 

* شیمی تجزیه

 

کنترل کیفیت محصول

بیشتر صنایع تولیدی نیازمند به تولید با کیفیت یکنواخت هستند. برای کسب اطمینان از برآورده شدن این نیازمندی مواد اولیه و همچنین محصول نهایی تولید، مورد تجزیه‌های شیمیایی وسیعی قرار می‌گیرند.

 

نمایش و کنترل آلوده کننده‌ها

فلزات سنگین پسمانده‌های صنعتی و حشره کشهای آلی کلردار، دو مشکل کاملا شناخته شده مربوط به ایجاد آلودگی هستند. به منظور ارزیابی چگونگی توزیع و عیار یک آلوده کننده در محیط، به یک روش تجزیه‌ای حساس و صحیح نیاز است و در کنترل پسابهای صنعتی، تجزیه شیمیایی روزمره حائز اهمیت است.

 

مطالعات پزشکی و بالینی

عیار عناصر و ترکیبات مختلف در مایعات بدن، شاخصهای مهمی از بی نظمی‌های فیزیولوژیکی می‌باشند. محتوی قند بالا در ادرار که نشانه‌ای از یک حالت دیابتی است و وجود سرب در خون، از شناخته‌ترین مثالها در این زمینه می‌باشد. که همه به تجزیه کیفی و کمی نیاز دارند.

 

عیارگیری

از دیدگاه تجارتی در برخورد با مواد خام نظیر سنگهای معدنی، ارزش سنگ معدن، از روی فلز موجود در آن تعیین می‌شود. این موضوع، مواد با عیار بالا را نیز غالبا شامل می‌شود. بطوری که حتی تفاوت کم در غلظت می‌تواند از نظر تجاری تاثیر قابل ملاحظه‌ای داشته باشد. بنابراین یک روش تجزیه‌ای قابل اعتماد و صحیح از اهمیت اساسی برخوردار است.

 

* شیمی فیزیک

در کشور ما بیشتر فرصت‌های شغلی شیمی فیزیک در مراکز پژوهشی و علمی است که می‌تواند به تغییرات بسیار مهمی در صنایع مختلف شیمی منجر شود. با بررسی، تعیین سمت و سوی واکنش، تعادل در واکنش های شیمیایی و تعادلات فازی، تغییرات انرژی، الکتروشیمی و سینتیک شیمیایی (Chemical Kinetic)می‌توان صنایع مختلف شیمی را به سمتی هدایت کرد که بیشترین سود ممکن را بدست آورد و همچنین از اتلاف انرژی جلوگیری و راندمان تولید محصول را افزایش داد.

شیمی و زندگی

شیمی از کاربردی ترین علوم تجربی میباشد که به طور مستقیم در زندگی روزمره با آن مواجه هستیم. به طوری که به جرات می توان گفت: کسی نیست که در منزل و یا محیط کار، با محصولات و کاربردهای شیمی در ارتباط نباشد. از آب و غذایی که در منزل و یا بیرون می خوریم تا تمیز کردن و ضد عفونی کردن منزل و محیط کار و بسیاری تفریحات، همگی محتاج علم شیمی است. البته این آشنایی لازم نیست که در حد اصولی باشد، بلکه منظور، آشنایی تا حد شناختن مواد شیمیایی که روزانه با آن سروکار داریم ، کاربردهای آنها و کمک گیری از آنها در مشکلات مختلف، رفع مسمومیت با مواد شیمیایی به عنوان بازی و سرگرمی و امثال آن باشد.
یکی از مهمترین کاربردهای مواد شیمیایی در زندگی روزمره استفاده از مواد ضدعفونی کننده است. استفاده از ضدعفونی کننده ها و گندزداها از عوامل مهم پیشگیری از بیماریهاست. شوینده ها بیشترین حجم مواد شیمیایی که روزانه با آن سروکار داریم را تشکیل می دهند. لذا شناخت آنها خیلی مهم است شناختی که باعث می شود از حجم انبوه نام ها و تبلیغات گوناگون بهترین را انتخاب کنیم و فریب رنگ، شکل، بو و طعم ظاهری را نخوریم. زیرا ساختمان اصلی اکثر شوینده ها یکی است و تفاوت آنها در ظواهر نام برده شده و نوع تبلیغات می باشد. به عنوان مثال، در تمام پودرهای ماشین لباسشویی پربورات وجود دارد و حال اگر سازنده ای در تبلیغ خود بگوید که پودر ما شامل پربورات است معلوم است که...
مطالعه این مطالب دید جدیدی از مواد شیمیایی را که در منزل استفاده می کنید تحت اختیار شما قرار می دهد و باعث می شود از مواد دیگری استفاده کنید. سعی کنید مواد شیمیایی را از فروشگاههای مواد شیمیایی تهیه کنید و بسیاری از ضد غفونی کننده ها را خودتان بسازید. اگر مصرف موادی مثل آب ژاول، ساولن، آب الکسیژنه، الکل و بتادین، جوش شیرین، جوهرنمک، استون، آمونیاک و امثال آن در منزلتان زیاد است، آنها را در مقادیر بیشتر و غلیظ از فروشگاهای مواد شیمیایی تهیه کرده و هنگام نیاز مقداری از آن را رقیق کنید. این کار تا ده برابر هزینه شما را کاهش می دهد.

شیمی محض، شیمی کاربردی و مهندسی شیمی

اصولا، یک شیمیست محض به تمام مسائلی که حل آن کمکی در جهت گسترش مرزهای دانش شیمی است، علاقه نشان داده و در یک اشل آزمایشگاهی مشغول پژوهش و تحقیق می شود، بدون توجه زیاد به آنکه نتیجه کار تا چه حدّ کاربرد صنعتی داشته باشد.
بنابراین یک شیمیست عهده دار تجزیه شیمیایی، اندازه گیری ویژگی های فیزیکی و شیمیایی یک ترکیب، سنتز یک ماده شیمیایی جدید و یا تکوین یک فرآیند نوین شیمیایی می باشد. این کار اغلب در کنار کامپیوترهای پیشرفته و یا بر روی میز آزمایشگاه و به کمک ابزار و آلاتی که ظرفیت آنها حداکثر به پنج لیتر می رسد انجام می گیرد.
از ویژگی های کار شیمیست محض دقت فوق العاده آن است. اندازه گیری ها بسیار دقیق بوده و تجزیه در حد قسمت در میلیون (ppm) و در بسیاری از موارد قسمت در بیلیون (ppb) کاری معمولی بشمار می آید.
فرآیند توسط خود شیمیست کنترل شده، گرمای لازم برای انجام واکنش معمولا از وسایل الکتریکی ( اجاق، کوره، سبد الکتریکی و نظایر آن ) تامین می شود. اغلب جمع آوری گازهای حاصل از واکنش ها ضروری نبوده و از طریق هواکش به فضای بیرون آزمایشگاه رانده می شود. مواد با کیفیت نامطلوب، محصولات جانبی بدردنخور و ضایعات فرآیند در ظرف مخصوصی جمع آوری و دفع می گردد.

یک شیمیست کاربردی با عنایت به اینکه در اصل یک شیمیست بوده ( متجاوز از 70 درصد دروس مشترک با شیمی محض گذرانده ) و در جنب آن با زبان و اصلاحات مهندسی صنعتی و مهندسی آشنایی دارد، دستاوردها و نتایج پژوهش های شیمی محض را مرور کرده و بخشی از آنرا که کاربردی و قابل پیاده شدن در صنعت تشخیص دهد، جدا کرده و در یک اشل نیمه صنعتی ( پاپیلوت ) آزموده و نسبت به امکان اجرای پروژه در اشل صنعتی اظهار نظر می کند.
بنابراین پس از آنکه فرآیند نوینی توسط شیمیست محض در اشل آزمایشگاهی گزارش شد، مراحل بعدی و رساندن فرآیند به مرز صنعتی به شیمیست کاربردی واگذار می شود.

طرحهای موفق شیمیست کاربردی برای پیاده شدن در صنعت و طراحی تاسیسات به مهندس شیمی یعنی کسی که در اصل یک مهندس است ( متجاوز از 70 درصد دروس گذرانده مهندسی بوده ) و بطور جنبی با زبان و اصطلاحات شیمی آشنا است، محوّل می شود.
در این مرحله از کار، موضوع انتقال حرارت و انتقال جرم جزء مشکل ترین بخش پروژه به حساب می آید. مواد خام اولیّه بجای آنکه با دست حمل شوند بوسیله پمپ یا وسایلی نظیر آن به راکتور منتقل می شود. کنترل کیفیت هوای داخل کارخانه بایستی در حد استاندارد های تعیین شده توسط مراجع محیط زیست باشد. جمع آوری و دفع ضایعات و محصولات جنبی بدردنخور بایستی مطابق اصول مشخصی انجام گیرد.
یک مهندس شیمی علاوه بر موارد فوق می بایستی به کاهش هزینه تولید، کیفیت مواد اولیه، انرژی مصرفی، نیروی انسانی، بازگشت سرمایه و نحوه دفع مواد ضایع شده و جنبی توجه داشته باشد.
در خاتمه باید گفت که در یک تولید انبوه صنعتی، از مرحله طرح مساله و بررسی مقدماتی در اشل آزمایشگاهی تا آزمایش آن درک اشل نیمه صنعتی و بالاخره تا تولید صنعتی و عرضه محصول به بازار، ارتباط شیمیست محض، شیمیست کاربردی و مهندس شیمی مشابه حلقه ها در یک زنجیر است و فقدان هر یک روند تولید محصول را بطور جدی دچار اختلال می کند. بنابراین در یک تولید صنعتی نمی توان نقش تعیین کننده شیمیست محض، شیمیست کاربردی و یا مهندس شیمی را نادیده گرفت یا یکی را از دیگری برتر دانست.

شاخه های علم شیمی

بخش‌های اصلی دانش شیمی عبارت‌اند از:

• شیمی تجزیه، که به تعیین ترکیبات مواد و اجزای تشکیل دهنده آن‌ها می‌پردازد.
• شیمی آلی، که به مطالعهٔ ترکیبات کربن‌دار، غیر از ترکیباتی چون دی اکسید کربن می‌پردازد.
• شیمی معدنی، که به اکثریت عناصری که در شیمی آلی روی آنها تاکید نشده و برخی خواص مولکولها می‌پردازد.
• شیمی فیزیک، که پایه و اساس کلیهٔ شاخه‌های دیگر را تشکیل می‌دهد، و شامل ویژگی‌های فیزیکی مواد و ابزار تئوری بررسی آنهاست.

شیمی چیست؟

واژه ی شیمی

ریشه این نام در واژه کیمیاست. خاستگاه واژه کیمیا از زبان فارسی باستان است. این واژه و داستان دانش شگفت انگیز پشت آن به همراه دانشش به زبان عربی نوشته شد و اروپاییان با این واژه و دانش آن از راه مسلمانان آشنا شدند و این دانش را با نام alchemy شناختند. آنگاه آن را در میان خود پروردند تا در سده‌های نزدیک به ریخت فرانسه شیمی به زبان ما بازگشت.

علم شیمی

شیمی شاخه‌ای از علوم تجربی است که از یک سو درباره شناخت خواص، ساختار و ارتباط بین خواص و ساختار مواد و قوانین مربوط به آنها بحث می‌کند. از سوی دیگر، راههای تهیه، استخراج مواد خالص از منابع طبیعی، تبدیل مواد به یکدیگر و یا سنتز آنها به روشی که به صرفه مقرون باشد، مورد بحث و بررسی قرار می‌د‌هند. این علم با ترکیب و ساختار و نیروهایی که این ساختارها را برپا نگه داشته است، سروکار دارد.
شرح تفصیلی درباره چگونگی واکنش‌ها و سرعت پیشرفت آنها، شرایط لازم برای فراهم آوردن تغییرات مطلوب و جلوگیری از تغییرات نامطلوب، تغییرات انرژی که با واکنش‌های شیمیایی همراه است، سنتز موادی که در طبیعت صورت می‌گیرد و آنهایی که مشابه طبیعی ندارند و بالاخره روابط کمی جرمی بین مواد در تغییرات شیمیایی در علم شیمی مورد مطالعه قرار می‌گیرد.

طبقه بندی علم شیمی

دانش شیمی به دو گرایش زیر تقسیم می‌شود:

• شیمی محض یا نظری: درباره شناخت خواص و ساختار و ارتباط خواص و ساختار مواد و قوانین مربوط به آنها بحث می‌کند.
• شیمی كاربردی یا عملی: راههای تهیه، استخراج مواد خالص از منابع طبیعی، تبدیل مواد به یکدیگر و یا سنتز آنها را مورد بررسی قرار می‌دهد.

پیدایش علم شیمی

انسان از بدو خلقت که به ناچار پیوسته با اشیای محیط زیست خود سرو کار پیدا کرد، با شناخت تدریجی نیازهای زندگی خویش و کسب اطلاعات بیشتری درباره خواص آنها ، آموخت که برای ادامه حیات خود به ناچار باید از آنها استفاده کند. با گذشت زمان دریافت که برای استفاده هر چه بیشتر و بهتر از این مواد ، باید در وضعیت و کیفیت آنها تغییراتی وارد کند. این کار با استفاده از گرما و بویژه کشف آتش بصورت عملی در آمده بود.

آغاز دانش بشری را در واقع می‌توان همان آغاز استفاده از آتش دانست. زیرا گرم کردن و پختن مواد و … ، تغییراتی شیمیایی می‌باشد و این خود نشان دهنده این واقعیت است که شیمی ، علمی است که در ارتباط با اولین و حیاتی‌ترین نیازهای جامعه بشری بوجود آمده و برای برآورده کردن هر چه بیشتر این نیازها که روز به روز تنوع حاصل می‌کرد، توسعه و تکام یافته است.

از آنجایی که شیمی ، علم تجربی است و بشر اولیه قبل از هر نوع تفکر و نظریه پردازی ساختار و چگونگی پیدایش مواد موجود در محیط زیست خود ، در اندیشه حفظ خود از سرما و آزمایش‌های مربوط به گرما ، رفع گرسنگی و احتمالا دفاع از هستی خویش بوده و در راه دسترسی به چگونگی تغییر و تبدیل آنها به منظور استفاده هر چه بهتر و بیشتر از آنها قدم برمی‌داشت، بر همین اساس بود که بخش شیمی نظری خیلی دیرتر از بخش کاربردی آن آغاز شد و پیشرفت کرد.

سیر تكاملی و رشد

اولین نظریه درباره ساختار مواد، حدود ۴۰۰ سال قبل از میلاد توسط فلاسفه یونان بیان شد، در صورتیكه شاخه كاربردی شیمی چندین هزار سال قبل از میلاد رواج داشت و قابلیت توجیه پیدا كرده بود. به چند مورد اشاره می كنیم:

• طلا، اولین فلزی بود که توسط بشر کشف شد و نقره پس از طلا کشف شد و در زندگی بشر کاربرد پیدا کرد.
  مس سومین فلزی بود که کشف شد. سرب، قلع و جیوه بعد از مس و قبل از آهن کشف شدند.
  آهن به علت دشواریهایی که در استخراج آن وجود داشت، دیرتر از فلزات فوق کشف و مورد استفاده قرار گرفت.
• ساختن شیشه رنگی (سبز و آبی) و شیشه بی رنگ در مصر و بین النهرین و در كشورهای مجاور دریای اژه و دریای سیاه و تهیه بطری های شیشه ای در بین النهرین متداول شد.
• کوزه‌گری، سفالگری و استفاده از لوحه‌های سفالی و تهیه لعاب و لعاب دادن ظروف سفالی در مصر و بین‌النهرین متداول شد.
• تهیه پارچه‌های نخی ، ابریشمی و پشمی و رنگرزی آنها با رنگهای نیلی ارغوانی و قرمز و … رواج یافت. رنگ قرمز از حشره‌ای به نام قرمزدانه ، رنگ نیلی از گیاهی بنام ایندیگو و رنگ بنفش از جانور دریایی بدست آمد.
• دباغی پوست با استفاده از زاجها، تهیه الكل، سرکه، روغن، مومیا و استخراج نمک از آب دریا انجام گرفت.

علم شیمی از ابتدا تا کنون به ۵ دوران تقسیم می‌شود:

 ۱.دوران رشد کارهای تجربی

 ۲.دوران رشد جنبه‌های تئوری شیمی

 ۳.دوران کیمیاگری

 ۴.دوران اصل آتش

 ۵.دوران شیمی مدرن.

نوشته های پیشین

»» جدول تناوبی برای موبایل PeriodicTable 1.0»» معرفی كامل رشته شیمی»» گزارش كار آزمایشگاه شیمی آلی 1»» گزارش كار آزمایشگاه شیمی تجزیه دستگاهی»» گزارش كار آزمایشگاه شیمی عمومی 1»» گزارش كار آزمایشگاه شیمی تجزیه 1»» تعیین وزن اتمی منیزیم»» دریافت انیمیشن های شیمی با فرمت EXE»» اسید نیتریك»» اسید فسفریك»» اسید سولفوریک»» دریافت مقالات شیمی با فرمت Doc»» شیمی و زندگی»» فلش انیمیشن»» دانلود كتابهای لاتین شیمی

---